Nga Redi Minga –
Në kritikën e presidentëve amerikanë në historinë moderne, një nga metaforat më të përdorura për manipulimin strategjik të kërcënimeve bërthamore është ajo që lidhet me Richard Nixon gjatë Luftës së Vietnamit – strategjia e famshme e “të çmendurit” (“Madman Theory”), ku Nixon pretendonte se ishte i gatshëm të përdorte gjithçka, përfshi edhe armët bërthamore, për të detyruar Vietnamezët e Veriut të pranonin kushtet amerikane për paqe. Kjo ishte një bllof strategjik: ai kërkonte të krijonte paqe me “nuk e di çfarë mund të bëj unë” në mendjen e kundërshtarit, jo sepse qëllimi i tij real ishte përdorimi i bombës. Nixon luajti kartën e frikës për të fituar avantazh politik dhe për të ruajtur imazhin amerikan në botë.
Sot, shumë analistë dhe komentues e krahasojnë sjelljen e Donald Trumpit me atë të Nixonit për shkak të retorikës së tij ndaj Iranit dhe rreziqeve bërthamore. Në konfliktin aktual me Teheranin, Trump dhe administrata e tij kanë përdorur një kombinim kërcënimesh të ashpra – nga bombardimet e infrastrukturës civile deri te paralajmërimet e dhunshme të “shkatërrimit të një civilizimi” – për të detyruar Iranin të pranojë kërkesat amerikane. Kjo ka shtuar frikën dhe konfuzionin ndërkombëtar se përdorimi i fuçisë bërthamore mund të jetë “një mundësi në tryezë”, edhe pse askush në botë me arsyetim normal nuk pranon hapur përdorimin e një bombe bërthamore në konfliktet moderne.
Fjala “bllof” në këtë kontekst nënkupton pretendimin apo kërcënimin e përdorimit të një fuqi ekstreme, me qëllimin për të bindur kundërshtarin se je gati të shkaktosh shkatërrim total, edhe nëse në të vërtetë nuk ke ndërmend ta përdorësh atë. Nixon e përdori këtë lloj psikologjie për të frenuar Vietnamezët e Veriut dhe për të krijuar negociata të favorshme për SHBA‑në. Trump, në mënyrë të ngjashme, është akuzuar se përdor një retorikë të paparashikueshme dhe kërcënime ekstreme bërthamore për t’i dhënë peshë politikës së tij të jashtme dhe për të treguar forcë ndaj kundërshtarëve.
Megjithatë, ekziston një dallim thelbësor: Nixon ishte një politikan me përvojë strategjike, me një aparat të fuqishëm diplomatiko‑ushtarak që mund të balancojë kërcënimin me kontrollin e tij. Në rastin e Trumpit, kritikat e ekspertëve ndërkombëtarë, përfshirë edhe ish‑oficerë ushtarakë, janë se kërcënimet e tij shpesh janë pa strategji të qartë dhe mund të çojnë në pasoja katastrofike nëse bëhen realitet. Shumë prej tyre i konsiderojnë këto deklarata jo thjesht si bllof, por si simptoma të një qasjeje ku politika bazohet më shumë në spektakël sesa në strategji të qëndrueshme të sigurisë.
Pra, a e luajti Trump blöfin si Nixon? Në aspektin retorik, po, ka elemente të një taktike që krijon pasiguri dhe frikë për të arritur qëllime politike. Por ndryshimi i madh është konteksti historik dhe strategjik: Nixon e përdori këtë teori për të shmangur një humbje të plotë ushtarake në Vietnam, ndërsa Trump duket se e përdor atë për të justifikuar një luftë me pasoja të paparashikueshme që mund të përshkallëzohet deri në kufijtë më të rrezikshëm të konfliktit bërthamor.
Nëse Trump i afrohet një vendimi real për përdorimin e armëve bërthamore, kjo do të ishte më shumë se një bllof – do të ishte një katastrofë globale që as historia e Nixonit nuk mund ta justifikonte. Për momentin, një gjë duket e qartë: retorika ekstreme, pavarësisht nëse është bllof apo jo, është bërë një mjet i rëndësishëm i politikës amerikane – me pasoja alarmante për stabilitetin e botës.